මූලාශ්‍ර

ශබ්දකෝෂය

මෙම ලේඛනාගාරය පුරා භාවිත වන සිංහල සහ පාලි පද, ඒවායේ අක්ෂර ස්වරූප සහ අර්ථ සමඟ.

D

දාගැබ දාගැබ dāgäba: ස්තූපයක් — ධාතු තැන්පත් කර ඇති ඝන අර්ධ ගෝලාකාර ස්මාරකයක්. පාලි ධාතු-ගබ්භ, "ධාතු ගර්භය" යන්නෙන් බිඳී ආවකි. ස්තූප, වෙහෙර, සෑය, චෛත්‍ය යනුවෙන් ද හැඳින්වේ.
දානය දානය dāna: දීම, විශේෂයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේට ආහාර පූජා කිරීම. ථේරවාද පිළිවෙතේ ප්‍රධාන පින්කම් අතරින් එකක් වන අතර ගිහි බෞද්ධ ජීවිතයේ කේන්ද්‍රීය යුතුකමකි.
දේවාලය දේවාලය dēvālaya: දෙවියෙකුට කැප වූ දේවස්ථානයක්. බොහෝ විට බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයක් තුළ හෝ ඒ අසල පිහිටයි.

N

නිකාය නිකාය nikāya: භික්ෂු නිකායක් — තමන්ගේම පරම්පරාවක් සහ අභ්‍යන්තර පාලනයක් සහිත උපසම්පදා පෙළපතක්. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනකි: සියම්, අමරපුර සහ රාමඤ්ඤ.

P

පෙරහැර පෙරහැර perahära: උත්සව පෙරහැරක්. දළදා කරඬුව නගරය පුරා වඩිනු ලබන මහනුවර ඇසළ පෙරහැර විශාලතම සහ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ එකයි.
පින්කම පින්කම pinkama: පින් රැස් කිරීම සඳහා කරන කුසල ක්‍රියාවක් හෝ පවත්වන උත්සවයක් — දානයක්, විහාර පූජාවක්, පිරිත් සජ්ඣායනයක්.
පිරිවෙන පිරිවෙන pirivena: ආරාමික අධ්‍යාපන ආයතනයක්. පිරිවෙන් පාලි, සිංහල, සංස්කෘත සහ බෞද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ අතර, සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ දිවයිනේ උසස් අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන ආයතන විය.

S

සංඝරාජ සංඝරාජ saṅgharāja: භික්ෂු සංඝයාගේ උත්තමයා. දහඅටවන සියවසේ යළි පිහිටුවන ලද සංඝයාගේ පළමු සංඝරාජ ලෙස වැලිවිට සරණංකර හිමියන් පත් කරන ලදී.

U

උපසම්පදාව උපසම්පදාව upasampadā: සාමණේර පැවිද්දෙන් වෙනස්ව, පූර්ණ භික්ෂුවක් ලෙස ලබන උසස් පැවිද්ද. 1764 සිට උපසම්පදාව ගොවිගම අපේක්ෂකයින්ට සීමා කිරීම මුහුදුබඩ ප්‍රජාවන්ගෙන් සියම් නිකාය බෙදී යාමට හේතු විය.

V

වටදාගේ වටදාගේ vaṭadāgē: කුඩා ස්තූපයක් ආවරණය කිරීමට ඉදිකළ වෘත්තාකාර ධාතු මන්දිරයක්. කේන්ද්‍රීය ගල් තට්ටු සහිත වන අතර, ඉතිරි වී ඇති සෑම උදාහරණයකම වහලය අහිමි වී ඇත.