සිරිමාවෝ රත්වත්තේ ඩයස් බණ්ඩාරනායක (1916–2000) 1960 ජූලි මාසයේදී ලංකාවේ අග්රාමාත්ය බවට පත් වූ අතර, මැතිවරණයකින් රජයේ ප්රධානියා බවට පත් වූ ලෝකයේ පළමු කාන්තාව වූවාය. ඇය ධුර කාල තුනක් සේවය කළාය: 1960–65, 1970–77 සහ 1994–2000.
සිය සැමියා වූ එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක ඝාතනයෙන් පසු ඇය දේශපාලනයට පිවිසියේ, ඊට පෙර පොදු ධුරයකට වඩා සමාජ සේවය සඳහා ප්රසිද්ධ වී සිටිමිනි. ඇගේ පළමු රජය සැමියාගේ පාලනයේ භාෂා හා ජාතිකකරණ ප්රතිපත්ති දිගටම ගෙන ගියේය. ලංකාව ශ්රී ලංකා ජනරජය බවට පත් කර රාජාණ්ඩුව සමඟ අවසන් ව්යවස්ථානුකූල සම්බන්ධතා බිඳ දැමූ 1972 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව, ඉඩම් ප්රතිසංස්කරණය සහ ආර්ථිකයේ පුළුල් රාජ්ය පාලනය ඇගේ දෙවන ධුර කාලය තුළ සිදු විය. නොබැඳි ව්යාපාරයේ ප්රමුඛ චරිතයක් වූ ඇය 1976 කොළඹ සමුළුවට මුලසුන දැරීය.
1980 දී එක්සත් ජාතික පක්ෂය පාලනය කළ පාර්ලිමේන්තුවක් විසින් ඇගේ පුරවැසි අයිතිය අහෝසි කරන ලද අතර 1986 දී යළි ලබා දෙන ලදී. සිය දියණියගේ ජනාධිපති කාලය තුළ තෙවන වරටත් අග්රාමාත්ය ධුරය දැරූ ඇය, 2000 දී ඡන්දය ප්රකාශ කර පැය කිහිපයකට පසු මැතිවරණ දිනයේදී මිය ගියාය.